Ontologie
Onder de agents ligt een vastgelegde beschrijving van het bedrijf zelf: wat een klant, een order, een artikel of een contract is, hoe ze met elkaar samenhangen en welke regels gelden. Elke module en elke agent leest hetzelfde model, dus één wijziging daarin is één wijziging overal.
- Objecten, relaties en regels in één beschreven model
- Geversioneerd: elke wijziging heeft een auteur, een reden en een goedkeuring
- Zelfontwikkelend: agents stellen uitbreidingen voor als het bedrijf verandert
- Eén model, gelezen door elke module en elke agent
Waarom een model, en geen verzameling modules
Traditionele bedrijfssoftware levert zijn beeld van een bedrijf mee in de code: een vast klantscherm, een vaste order, een vaste goedkeuringsstroom. Past het bedrijf daar niet in, dan werken mensen eromheen in spreadsheets, en groeit het echte bedrijf weg van het bedrijf dat het systeem beschrijft.
Hurukan begint aan de andere kant. Eerst wordt het bedrijf beschreven, als objecten, relaties en regels, en de modules lezen die beschrijving. Een module is een manier om met een deel van het model te werken, geen aparte database met een eigen opvatting over wat een klant is.
Wat erin staat
Objecten zijn de zelfstandige naamwoorden van het bedrijf: klant, leverancier, artikel, order, contract, persoon, document. Relaties verbinden ze: deze order valt onder dat raamcontract; dit artikel komt van die twee leveranciers. Regels leggen vast wat moet gelden: een offerte boven een drempel vraagt om een tweede goedkeuring; een certificaat moet geldig zijn op de dag van levering. Acties zijn de werkwoorden: wat er met een object mag gebeuren, door wie en onder welke voorwaarden.
Hoe het zich ontwikkelt
Het model blijft zich ontwikkelen, omdat het bedrijf dat ook doet. Verandert het bedrijf — een nieuwe dienst, een nieuwe markt, een nieuwe wettelijke verplichting — dan stelt een agent de wijziging voor in de eigen termen van het model. Een mens beoordeelt die, ziet wat ze raakt, en keurt haar goed of wijst haar af. De goedgekeurde wijziging wordt een nieuwe versie en de vorige blijft leesbaar, zodat elk record te begrijpen is tegen het model dat gold toen het werd geschreven.
Tussen de agents en de data
Boven deze laag handelt Agentische logica in de termen die de ontologie definieert: elke actie die een agent kan uitvoeren, staat hier beschreven. Eronder slaat de laag Data records op die aan het model moeten voldoen, zodat een import die niet past aan de poort wordt tegengehouden in plaats van later in een rapport te worden ontdekt. Beveiliging en soevereiniteit past rechten toe op de objecten en acties die het model benoemt. De ontologie is het contract tussen alle drie.
Wat het model bevat
Objecten
Klanten, leveranciers, artikelen, orders, contracten, mensen, activa en documenten, elk één keer gedefinieerd met zijn velden, zijn statussen en zijn eigenaar.
Relaties
Welke order bij welk contract hoort, welk artikel bij welke leverancier, welke persoon bij welke eenheid. Expliciet, zodat agents ze volgen in plaats van te gissen.
Regels
Validaties, statusovergangen, goedkeuringsdrempels en wie wat mag, vastgelegd in het model in plaats van weggestopt in schermen en spreadsheets.
Acties
Wat er met elk object kan gebeuren, door wie en onder welke voorwaarden. Dit is het vocabulaire waarin agents handelen, en het bepaalt de volledige reikwijdte van wat ze kunnen doen.
Versies
Elke wijziging aan het model is een versie met een auteur, een reden en een goedkeuring, en de vorige versie blijft leesbaar.
Zelfontwikkeling
Voegt het bedrijf een productlijn, een proces of een verplichting toe, dan stelt een agent de nieuwe objecten en regels voor, keurt een mens ze goed en neemt elke module ze over.
Werkt samen met
Projecten en documenten
Programma's, fasen, mijlpalen en budgetten per project, portfolio-overzichten, en elk document bij zijn record.
Besluiten en taken
Eén goedkeuringsinbox voor voorstellen van agents met bronnen en risico, en taken die altijd een eigenaar hebben.
Bedrijfsvoering en kwaliteit
Planning, werkvoorraad, roostering, uren en uitbesteding; keuringen, afwijkingen, vrijgave en certificaten.
Vragen
Wat is een ontologie, in gewone taal?
Een vastgelegde beschrijving van de dingen waar een bedrijf mee werkt, hoe ze met elkaar samenhangen en welke regels ervoor gelden. Elk bedrijf heeft er al een; meestal is die verspreid over meerdere systemen en de hoofden van ervaren medewerkers.
Wat betekent zelfontwikkelend?
Dat het uitbreiden van het model hoort bij het normale werk van het systeem. Agents merken waar het model niet meer bij het bedrijf past en stellen wijzigingen voor, en mensen keuren ze goed. Elke wijziging gaat nog steeds langs de goedkeuring van een mens.
Kunnen we het model lezen en exporteren?
Ja, zo is het ontworpen. Het model is leesbaar, geversioneerd en exporteerbaar samen met uw data, want een beschrijving van uw bedrijf is van u.
Bouw met ons het besturingssysteem van uw bedrijf
Hurukan is nog niet gelanceerd. Leidt u een bedrijf en wilt u een soeverein, agentisch systeem in plaats van nog een softwarepakket? Dan horen we graag wat u nodig hebt.